Skaldowie

Skaldowie to grupa rockowa założona w Krakowie latem 1965 roku. W jej pierwszym składzie znaleźli się: Andrzej Zieliński (instrumenty klawiszowe, śpiew), jego młodszy brat Jacek (śpiew, trąbka, skrzypce), Zygmunt Kaczmarski (gitara, śpiew), Janusz Kaczmarski (gitara) oraz Jerzy Fasiński (perkusja). Oficjalnie zespół zadebiutował w październiku 1965 roku na II Krakowskiej Giełdzie Piosenki, zajmując 1. miejsce z utworem Moja czarownica do słów Wiesława Dymnego. Podobny sukces grupa powtórzyła na III i IV Giełdzie Piosenki, z utworami Jutro odnajdę ciebie i Niepotrzebne słowa do tekstów Leszka A. Moczulskiego. W roku 1966 na IV Krajowym Festiwalu Polskiej Piosenki w Opolu zespół zajął 1. miejsce w „Koncercie Młodości”, a następnie wygrał finał Wiosennego Festiwalu Muzyki Nastolatków w Gdańsku. Ogólnopolskie sukcesy pozwoliły Skaldom na realizację pierwszych nagrań dla Polskiego Radia w Krakowie. W tym samym roku grupa wzięła udział w filmach Mocne uderzenie (reż. J. Passendorfer) oraz Cierpkie głogi (reż. J. Weychert).

Na V KFPP w Opolu w 1967 roku zespół otrzymał Nagrodę Specjalną Przewodniczącego Komitetu ds. PR i TV, za kompozycję A. Zielińskiego Uciekaj, uciekaj. W tym samym roku ukazała się pierwsza płyta długogrająca Skaldowie, a muzycy wzięli udział w programie telewizyjnym A. Osieckiej i A. Sławińskiego - Listy śpiewające. Na początku 1967 roku zespół opuścił Jerzy Fasiński, a jego miejsce zajął Jan Budziaszek (perkusja). Odeszli również bracia Kaczmarscy, których zastąpili Marek Jamrozy (gitara) i Tadeusz Gogosz (gitara basowa). Kolejne zmiany personalne dotknęły zespół w drugiej połowie tego samego roku. Na miejsce Feliks Naglickiego został zaangażowany Jerzy Tarsiński (gitara), a na miejsce Tadeusza Gogosza – Konrad Ratyński (gitara basowa, śpiew).

Rok 1968 Skaldowie rozpoczęli udziałem w filmie muzycznym Kulig (reż. S. Kokesz), a w marcu nagrali drugi LP Wszystko mi mówi, że mnie ktoś pokochał. Następnie grupa wyjechała na pierwsze zagraniczne tournee - do ZSRR, a po powrocie do kraju uczestniczyła w festiwalu w Opolu i Plebiscycie Zespołów Młodzieżowych o Złotą Kotwicę Sopockiego lata 1968. Na skutek wypadku samochodowego (20 sierpnia pod Sławnem) zespół na krótko zawiesił działalność. Jednak już w 1969 roku Skaldowie ponownie wzięli udział w telewizyjnym programie Listy śpiewające, nagrali świąteczne widowisko Po górach, po chmurach z tekstami Ernesta Brylla oraz zrealizowali film Jak powstali Skaldowie (reż. S. Kokesz). Zespół nagrał również trzeci, niezwykły album Cała jesteś w skowronkach. Niezwykły, bo wypełniony niemal samymi hitami: Cała jesteś w skowronkach, Króliczek, Medytacje wiejskiego listonosza, Bas, Wieczór na dworcu w Kansas City czy Prześliczna wiolonczelistka.

Podczas festiwalu w Opolu w roku 1969 Andrzej Zieliński otrzymał nagrodę Prezydium WRN w Opolu, za utwór Medytacje wiejskiego listonosza, a na przełomie sierpnia i września grupa wyjechała na koncerty do USA i Kanady. Wróciła z nich z organami Hammonda i w styczniu 1970 roku rozpoczęła nagrywanie albumu Od wschodu do zachodu słońca. Trzy miesiące później Skaldowie nagrali kolejny album – Ty, a podczas festiwalu w Opolu nagrodę dziennikarzy zdobyła piosenka W żółtych płomieniach liści, śpiewana wspólnie z Łucją Prus.

Lata 1971 i 1972 upłynęły zespołowi na koncertach w Wielkiej Brytanii, NRD i RFN oraz na rejestracji dwóch longplayów: przebojowego Wszystkim zakochanym oraz dziś już kultowego, przesyconego muzyką progresywnego rocka Krywań, Krywań. Skaldowie wzięli udział w festiwalach w Opolu (1973, 1974) i Sopocie (1974). W 1975 roku grupa zdobyła jedną z trzech głównych nagród na festiwalu w Opolu z piosenką Życzenia z całego serca, zagrała ponadto serię koncertów z okazji 10-lecia działalności.

W 1976 roku zespół nagrał dwa kolejne albumy: Szanujmy wspomnienia i Stworzenia świata część druga. Ten drugi był kontynuacją drogi muzycznej, wytyczonej przez LP Krywań, Krywań. Następne płyty Skaldów to Rezerwat miłości (1979) i Droga ludzi (1980), przygotowana na zamówienie z okazji letnich Igrzysk Olimpijskich w Moskwie. Również z tej okazji zespół wyjechał na wielomiesięczną trasę koncertową po ZSRR. Już w kraju Skaldowie przygotowali podwójny LP Zostaw to młodszym, który jednak nigdy się nie ukazał (część utworów trafiła na wydany w 1996 roku CD Podróż magiczna). Grupa nagrała też znakomity spektakl Pieśń na pieśniami, czyli Ballada człowieka o miłości, z muzyką Jacka Zielińskiego do słów Wiesława Dymnego. Następnie zespół ponownie udał się na tournee, tym razem do USA. Gdy w Polsce ogłoszono stan wojenny, lider Andrzej Zieliński postanowił zostać w Ameryce, a pozostali muzycy z czasem zaczęli wracać do kraju. Skaldowie przestali jednak istnieć.

W roku 1987 Jacek Zieliński reaktywował zespół, w składzie: J. Zieliński (śpiew, trąbka, skrzypce, instrumenty klawiszowe), Konrad Ratyński (gitara basowa, śpiew), Jerzy Tarsiński (gitara, śpiew), Grzegorz Górkiewicz (instrumenty klawiszowe) i Wiktor Kierzkowski (perkusja).

„Nowi” Skaldowie wydali płytę Nie domykajmy drzwi (1989), a rok później Jacek Zieliński, za własną kompozycję (muzyka i tekst) Harmonia świata, zdobył na festiwalu w Opolu 2. nagrodę (pierwszej nie przyznano) w konkursie „Premiery – Opole 90”. Do zespołu powrócił Jan Budziaszek, a Andrzej Zieliński coraz częściej przylatywał z Nowego Jorku, by wspomagać grupę na koncertach. W 2000 roku A. Zieliński wydał solowy album Znów od zera. Rok 2000 był bardzo udany dla całej formacji, która zagrała m.in. wielki koncert „Skaldowie Plus Przyjaciele”, z okazji 35-lecia działalności, z udziałem orkiestry, chóru, angielskich muzyków oraz zaproszonych gości. Na CD ukazały się wreszcie wszystkie płyty zespołu, a także pięknie wydana przez Pomaton trzypłytowa Antologia.

Kolejne lata upłynęły zespołowi na koncertach w kraju i za granicą, m.in. w słynnej nowojorskiej Carnegie Hall. W tym roku ukazała się znakomita książka poświęcona zespołowi, autorstwa Andrzeja Icha - Skaldowie, Historia i muzyka zespołu.